Walory przyrodnicze

Gmina Lubasz położona jest w strefie objętej zlodowaceniami plejstoceńskimi,  to właśnie lądolód ukształtował krajobraz gminy. Znaczna część powierzchni to równinne i lekko faliste pola sandrowe, kontrastują one ze zróżnicowanym krajobrazem moren czołowych. W północnej części gminy, różnice poziomu terenu sięgają kilkudziesięciu metrów. Charakterystyczną formą krajobrazu gminy są liczne, głównie paraboliczne, wydmy śródlądowe najczęściej porośnięte lasem. Polodowcowy charakter ma także jedno z jezior znajdujących się na terenie gminy – rynnowe jezioro Duże w Lubaszu.

Sieć hydrograficzna jest uboga – największy ciek tworzy niewielka rzeczka Gulczanka, lewy dopływ Noteci. Głównym bogactwem naturalnym gminy są kruszywa, złoża torfu i gytii, oraz drzewo, 43% powierzchni gminy porastają lasy włączone do terenów chronionego krajobrazu „Puszczy Noteckiej”. Gmina leży w strefie złóż geotermalnych.

Walory przyrodnicze gminy

Wysokie walory przyrodnicze gminy potwierdzone są faktem ustanowienia na jej obszarze obszarów prawnie chronionych. Największym powierzchniowo terenem chronionego krajobrazu jest kompleks „Puszcza Notecka”. Teren ten obejmuje obszar przykrawędziowy doliny Noteci ze wsiami Antoniego, Bzowo, Goraj i Dębe oraz sołectwa o przeważającej funkcji leśnej: Krucz, Kruteczek, Klempicz.

W Puszczy Noteckiej dominuje drzewostan sosny zwyczajnej, stanowi ona 95% drzewostanów, wyspowo rosną buki, dęby, brzozy, świerki oraz olsza czarna. Lasy Puszczy to królestwo grzybów i zwierzyny łownej. Osobliwością jest także rezerwat przyrody Wilcze Błota utworzony w 1968 roku na powierzchni 2,76 ha w leśnictwie Krucz. Ochronie podlega tam bezodpływowe zagłębienie wypełnione wodą otoczone wzniesieniami wydmowymi porośniętymi borem sosnowym. Na terenie rezerwatu występuje szereg roślin bagiennych, tj. owadożerne rosiczki, turzyca bagienna, modrzewnica zwyczajna i wiele innych higrofilów.

Dużą wartość przyrodniczą posiadają jeziora położone na terenie gminy, tj. Jezioro Duże w Lubaszu i Jezioro Kruteckie w Kruteczku. Jezioro Kruteckie o powierzchni zwierciadła wody 72 ha i głębokości 2 m położone jest w strefie chronionego krajobrazu „Puszcza Notecka”. Przez jezioro przepływa rzeka Miała. Jezioro otaczają podmokłe łąkami, pastwiska oraz lasy. Nad brzegami jeziora utworzono dwa kompleksy działek letniskowych. Jezioro Kruteckie jest jednym z większych w województwie, lecz bardzo płytkim. Brzegi jeziora porośnięte są w 100 %, a roślinność wynurzona zajmuje powierzchnię około 10 ha. Nad brzegami jeziora utworzono użytek ekologiczny pn. „Torfowiska nad Jeziorem Kruteckim”. Na obszarze tym występują ciekawe, a w niektórych przypadkach rzadkie i bardzo rzadkie gatunki roślin. Rosną tam m.in. knieć błotna, rdestnica pływająca, turzyca zaostrzona, osoka aelosowata, wywłócznik kłosowy, żurawina błotna i widlak jałowcowaty.

Świat zwierzęcy reprezentują tam:

  • gady : zaskroniec, jaszczurka zwinka, zaskroniec,
  • płazy : rodzaju Rana i Bufo,
  • ssaki : kuna leśna, piżmak, wydra, dzik, jenot, zając szarak, sarna,
  • ptaki : występuje około 30 gatunków lęgowych ptaków wodnych i lotnych: łabędż niemy, żuraw, bąk, perkoz dwuczuby, czapla siwa, gęgawa, słowik rdzawy, remiz, bączek, kormoran, czajka, wodnik i inne.

Dalsze 40 gatunków ptaków zalatuje tutaj w okresie przelotów lub na żerowiska są to m.in. bielik, rybołów, łabędź krzykliwy, śmieszka, gęgał, bocian biały i bocian czarny.

Odmienny charakter posiada Jezioro Duże w Lubaszu o powierzchni zwierciadła wody 41,5 ha i maksymalnej głębokości 11 m. Jezioro otoczone jest lasami oraz gruntami rolnymi. Akwen ten posiada wysokie walory rekreacyjne. Nad jego brzegiem znajduje się ośrodek wypoczynkowy wyposażony w bazę wypoczynkowa i noclegową. Jezioro i jego otoczenie posiada również wartość przyrodniczą. Brzegi porośnięte są trzciną, sitowiem i tatarakiem. Roślinność zanurzoną reprezentuje: moczarka kanadyjska, rogatek szorstki, rdestnica przeszyta i wywłócznik. W jeziorze występuje szczupak, węgorz i lin.